Φερνάντο Αραμπάλ - Η πέτρα της τρέλας

Ο προκλητικός, αναρχικός Φερνάντο Αραμπάλ [...], ο 78χρονος ισπανός συγγραφέας, κινηματογραφιστής και ζωγράφος συναναστράφηκε τον Πικάσο και τον Νταλί, εντάχθηκε στη σουρεαλιστική ομάδα του Μπρετόν, ήταν φίλος του ντανταϊστή Τριστάν Τζαρά, των δραματουργών του «παραλόγου» Ιονέσκο και Μπέκετ, αλλά και του Γουόρχολ και του Κούντερα. Ευφυής και πνευματώδης, βραβεύθηκε στα εννιά του ως υπερπροικισμένο παιδί.

Η εργογραφία του προκαλεί ίλιγγο: επτά ταινίες, περισσότερα από 100 θεατρικά, δεκατέσσερα μυθιστορήματα, 800 ποιητικές συλλογές, δοκίμια, έργα ζωγραφικής, καλλιτεχνικά λευκώματα και μια επιστολή στον Φράνκο στη διάρκεια της δικτατορίας του. Ζει εδώ και 60 χρόνια εξόριστος στη Γαλλία, λατρεύει την επιστήμη, το σκάκι και την πρόκληση. Είναι σήμερα ο τελευταίος εναπομείνας του σουρεαλισμού, του θεάτρου του παραλόγου και του Κινήματος του Πανικού (από τον θεό Πάνα), της περφόρμανς του χάους, του σοκ και της τρέλας, που ο ίδιος επινόησε το 1962.

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Ιστορία της Αιωνιότητας

Ένα από τα ξεχωριστά για τη βιβλιοθήκη μου- πιστεύω και πολλών από εσάς- βιβλία είναι η «Παγκόσμια ιστορία της αιωνιότητας» του Χόρχε Λουίς Μπόρχες. Σίγουρα όμως με έκπληξη διαβάζουμε ότι οι πωλήσεις του στα 1932 αριθμούσαν μόνον 37 αναγνώστες. Να πώς περιγράφει το συναίσθημα στο άκουσμα της είδησης ο μεγάλος Λατίνος Όμηρος, που συμμεριζόταν την αντίληψη του Κόνραντ ότι ‘’ο κόσμος είναι ένα όνειρο που μπορεί να μοιραζόμαστε ή να μη μοιραζόμαστε με τους άλλους’’:

«Στην αρχή, ήθελα να βρω έναν-έναν όλους τους αγοραστές για να τους ζητήσω συγγνώμη για το βιβλίο και να τους ευχαριστήσω που το είχαν αγοράσει. Υπάρχει εξήγηση γι’ αυτό. Αν έχεις στο μυαλό σου τριάντα επτά ανθρώπους, αυτοί είναι αληθινοί, εννοώ πως ο καθένας τους έχει το δικό του πρόσωπο, τη δική του οικογένεια, ζει σε έναν συγκεκριμένο δρόμο. Γιατί αν πουλήσεις, δυο χιλιάδες αντίτυπα για παράδειγμα, είναι το ίδιο σαν να μην πούλησες τίποτα, επειδή οι δύο χιλιάδες είναι υπέρογκος αριθμός-εννοώ ασύλληπτος για να τον χωρέσει ο νους σου. Ενώ τριάντα επτά άνθρωποι-ίσως είναι κι αυτοί πάρα πολλοί, ίσως δεκαεπτά θα ήταν καλύτερα, ή επτά ίσως-αλλά ακόμα και τριάντα επτά δεν ξεπερνούν τα όρια της φαντασίας ενός".

Γιώργος Στυλιανού

[...] ο Μπόρχες αντιλαμβάνεται ότι ο Πλωτίνος, στις Εννεάδες του (βιβλίο V), καθιστά σαφές πως όποιος επιδιώκει να προσδιορίσει τη φύση του χρόνου θα πρέπει «να γνωρίσει προηγουμένως την αιωνιότητα, η οποία, όπως όλοι ξέρουν, αποτελεί το πρότυπο και το αρχέτυπο του χρόνου», γεγονός το οποίο ο ποιητής επισημαίνει στην Ιστορία της αιωνιότητας (σ. 353)20. «Ο χρόνος» υποστηρίζει «είναι ένα πρόβλημα το οποίο απευθύνεται σε εμάς, ένα τρομώδες, απαιτητικό πρόβλημα, το ζωτικότερο, ενδεχομένως, της μεταφυσικής. Οσο για την αιωνιότητα, δεν είναι παρά ένα παιχνίδι ή μια εξαντλητική προσδοκία. Διαβάζουμε στον πλατωνικό Τίμαιο ότι ο χρόνος είναι μια κινούμενη αντανάκλαση της αιωνιότητας. Πρόκειται για ένα δευτερεύουσας σημασίας γεγονός, το οποίο δεν κλονίζει κανενός την πεποίθηση ότι η αιωνιότητα είναι μια εικόνα καμωμένη από χρόνο» (σ. 353). Εντούτοις, αναπτύσσοντας περαιτέρω ορισμένες πτυχές της μεσαιωνικής χριστιανικής σκέψης -προπαντός εκείνης του Αγίου Αυγουστίνου, στον οποίο αναφερθήκαμε ήδη- και εξετάζοντας, εν συνεχεία, τις ιδέες του Dunne, ο Μπόρχες διαπιστώνει ότι «οι θεολόγοι ορίζουν την αιωνιότητα ως την ταυτόχρονη και διαυγή αιχμαλώτιση όλων των στιγμών του χρόνου, δηλώνοντας ότι συνιστά μία από τις ιδιότητες του θείου» (σ. 648). Πρόκειται για μια ιδέα ιδιαίτερα προσφιλή στον Αργεντινό συγγραφέα, όπως μαρτυρείται, επί παραδείγματι, στο σονέτο που εκείνος αφιερώνει στον Emanuel Swedenborg (σ. 909):
 
Γνώριζε, όπως ο Ελληνας, πως οι ημέρες
του χρόνου είναι καθρέπτες του Αιώνιου.
[...]

(http://www.poema.gr/)

 

Αλκίφρων - Επιστολές από αρχαίες εταίρες

Ο Αλκίφρων ήταν αρχαίος Έλληνας επιστολογράφος, που έζησε πιθανώς τον 3ο αιώνα μ.Χ.. Συνέγραψε 116 επιστολές σε τέσσερα βιβλία (Αλιευτικαί, Αγροικικαί, Παρασίτων, Εταιρικαί). Οι επιστολές αυτές διακρίνονται για τη λεπτότητα αισθημάτων και γλώσσας, τρυφερότητα, ζωντάνια εικόνων και πρωτοτυπία. Ειδικότερα οι αμοιβαίες επιστολές Μενάνδρου και Γλυκέρας» (ο Μένανδρος είναι ο γνωστός κωμωδιογράφος, ενώ η Γλυκέρα μια άγνωστη κοπέλα) εμπεριέχουν πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία για τη ζωή και το ποιητικό έργο του Μενάνδρου.

(Βικιπαιδεία)

Το περιεχόμενό τους ευτράπελο και χλευαστικό, ενίοτε γίνεται βαθύτατα ερωτικό και τρυφερό ή εξομολογητικό.

...Ποτέ δεν σε φοβήθηκα, Φρυνάκι μου, και -αντίθετα- πολύ χάρημα που γλύτωσες απ' τον Ευθία, τον χαζογκόμενο και τα 'φτειαξες με τον λεβέντη τον Υπερείδη. Το δικαστήριο που σου 'καναν -τελικά- σου βγήκε σε καλό, γιατί έγινες πρώτη μούρη στην Αθήνα, αλλά και σ' όλη την Ελλάδα εδώ που τα λέμε...

(http://www.biblionet.gr/)

Φρειδερίκος Νίτσε - Ζαρατούστρα

Το Τάδε έφη Ζαρατούστρας (ή Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρας, γερμ. Also sprach Zarathustra) είναι έργο του Γερμανού φιλόσοφου Νίτσε που θεωρείται ως το σημαντικότερο έργο του. Εκδόθηκε σε τέσσερα μέρη, από το 1883 ως στο 1885.

Σύμφωνα με τον Ζαρατούστρα, όλοι οι άνθρωποι ήταν ίδιοι ενώπιον του θεού. Όταν όμως ο θεός απέθανε, η ισότητα απωλέσθηκε και αυτή, και έτσι οι άνθρωποι έγιναν έρμαιο του όχλου. Στο σημείο αυτό βρίσκεται η ευκαιρία της γέννησης του Υπεράνθρωπου.

Σύμφωνα πάντα με τον Ζαρατούστρα, ο άνθρωπος που εκπληρώνει χρέη γέφυρας με κατάληξη στον Υπεράνθρωπο, πρέπει να αυτοϋπερνικηθεί για να παραχωρήσει την θέση του στον Υπεράνθρωπο. Τα χαρακτηριστικά του Υπεράνθρωπου είναι

• η δημιουργικότητα
• η αυτολατρεία
• η λατρεία προς την ζωή και η αυτοπεποίθηση
• η δύναμη της θελήσεως
• το θάρρος, η στυγνότητα και η αδιαλλακτικότητα

πηγή: Βικιπαιδεία

[...]

Η ουσία και η μεγαλοσύνη του έργου βρίσκονται σε διάφορες επιμέρους κρίσεις, όπως και στο εντελώς απροσδόκητο, εξαίσιο «Τραγούδι του τάφου», που δεν μπορείς να πιστέψεις ότι προήλθε από το ίδιο άτομο. Ακόμη και ο Ζαρατούστρα λυγίζει και γονατίζει: «Εκεί κάτω είναι το νησί των τάφων, το σιωπηλό. Εκεί είναι και οι τάφοι της νιότης μου. Εκεί θέλω να πάω ένα αειθαλές στεφάνι της ζωής... Από σας νεκροί, που περισσότερο αγαπώ, έρχεται ένα γλυκό άρωμα... Δονεί και λύνει την καρδιά του μοναχικού θαλασσινού». Αλλά μέχρι να φτάσει εκεί, από τι δεν πέρασε... Αναμετρήθηκε με το «σκυλολόι», στο οποίο αφιερώνει ιδιαίτερο κεφάλαιο. «Η ζωή είναι μια πηγή χαράς. Εκεί όμως που πίνει και το σκυλολόι, όλα τα πηγάδια είναι δηλητηριασμένα... ονόμασαν χαρά τα βρόμικα όνειρά τους...».

Ποιο είναι το σκυλολόι; Για τον Νίτσε είναι πολύ συγκεκριμένο, όμως για τον αναγνώστη μπορεί να είναι ό,τι του κάνει κέφι... Το σκυλολόι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε κοινότητας και κάθε τμήματός της. Ακόμη και του πιο υψηλά ιστάμενου και τιμημένου.

«Βόρβορος υπάρχει στον πάτο της ψυχής τους. Κι αλίμονο αν ο βόρβορός τους έχει και πνεύμα». Υστερα ξυπνάει πάλι το κτήνος μέσα του: «Εζησες πολύ κοντά στους μικρούς και τους αξιοθρήνητους. Φύγε μακριά από την αόρατη εκδίκησή τους... Μη σηκώνεις πια το χέρι εναντίον τους. Είναι αμέτρητοι και ο κλήρος σου δεν είναι να γίνεις μυγοσκοτώστρα»... Ο Ζαρατούστρα ονειρεύεται να αλλάξει τον κόσμο, αλλά όχι έτσι. Προτιμά να διαχωρίσει τη θέση του δραματικά: «Εδώ είναι η μεγάλη πόλη, εδώ δεν έχεις να κερδίσεις τίποτα και έχεις όλα να τα χάσεις. Εδώ ψήνονται ζωντανές οι μεγάλες σκέψεις και μαγειρεύονται σε μικρές μερίδες...». Στην καλύτερη περίπτωση, κατά τον συγγραφέα, «εδώ ο ηγεμόνας σκέφτεται, αλλά ο μικρέμπορος διευθύνει... Εδώ οι κατάδικοι του πλούτου βγάζουν κέρδος από κάθε σκουπίδι...». Και στο τέλος ο συγγραφέας αναφωνεί: «Πλέμπα πάνω, πλέμπα κάτω!».

[...]

(Γιώργος Νοταράς  - Ελευθεροτυπία)